داستان

در حکایتی معروف آمده پادشاه یک کشور به پادشاه کشور دیگری فیلی سفید هدیه داد. پادشاه هدیه را پذیرفت، هزینه های زیادی صرف نگهداری و خوراک فیل می کرد، نسل های مختلف بدون آنکه بدانند این حیوان به چه درد می خورد هزینه های زیادی برایش متحمل می شدند و دلشان هم نمی آمد آنرا کنار گذاشته یا رها کنند زیرا می گفتند: حیف است تاکنون هزینه زیادی برایش شده است و نمی توان رهایش کرد.

تحلیل مدیریتی:

فیل سفید در مدیریت استعاره از چیزی است که هزینه زیادی برایش شده است و هیچ خاصیت مفیدی ندارد و از آن جهت کنار گذاشته نمی شود که صرفاً برای آن هزینه شده است.

مثلاً کسی در دانشگاه متوجه می شود استعداد آن رشته را ندارد و در آینده منبع درآمدش نخواهد بود. اما بخاطر هزینه و زمانی که صرف کرده رهایش نمی کند. به آن رشته دانشگاهی و آن مدرک می توان فیل سفید آن فرد گفت

و یا در مورد کسب و کار هم همین طور است، شاید محصولی آنقدر ارزش ندارد که برای آن هزینه بیشتر صرف گردد.

نتیجه گیری:

همه ی ما ممکن است در زندگی کاری و حتی شخصی فیل های سفید زیادی داشته باشیم و بدون آن که خاصیتی داشته باشند برای آنها هزینه کنیم. لذا توجه کنید که «فیل سفید» مختص کار و سازمان ها و ادارات نیست. بلکه برخی ها در زندگی شخصی هم «فیل سفید» و چه بسا «فیل های سفید» داشته باشند.

این نظریه در مدیریت، به موقعیت‌هایی اشاره دارد که در آن یک مدیر یا سازمان، مسئولیت یا پروژه‌ای را بر عهده می‌گیرد که بسیار پرهزینه، دشوار و اغلب غیر ضروری است، اما به دلیل ماهیت آن (مثلاً نمادین بودن یا فشار بیرونی)، کنار گذاشتن آن نیز سخت است.

این اصطلاح از داستان فیل‌های سفید در تایلند نشأت می‌گیرد. در گذشته، فیل‌های سفید موجوداتی مقدس و کمیاب بودند و پادشاهان تایلند آن‌ها را به عنوان نمادی از قدرت و ثروت نگهداری می‌کردند. اما نگهداری از این فیل‌ها بسیار پرهزینه و دشوار بود، زیرا نیاز به مراقبت‌های ویژه، غذا و فضای زیاد داشتند و عملاً هیچ کاربرد عملیاتی نداشتند. این فیل‌ها تبدیل به بار سنگینی برای صاحب خود می‌شدند، اما به دلیل ارزش نمادینشان، نمی‌توانستند آن‌ها را بفروشند یا رها کنند

در مدیریت، «فیل سفید» می تواند

– پروژه‌های پرهزینه و کم‌بازده،

– فناوری‌های قدیمی اما حیاتی،

– ساختمان‌ها یا دارایی‌های بلااستفاده،

– وانین و رویه‌های دست‌وپاگیر،

– منابع انسانی ناکارآمد

باشد. اینکه چرا «فیل سفید» اتفاق می افتد بسیار مهم است هر فیلی سفیدی می تواند یک، یا چند و حتی همه دلایل زیر را داشته باشد:

– تصمیم‌گیری‌های احساسی یا نمادین نه منطق،

– ترس از شکست یا قضاوت،

– نداشتن برنامه‌ریزی استراتژیک،

– مقاومت در برابر تغییرات،

– فشار ذینفعان

راهکارهای مدیریتی جهت رفع مساله «فیل سفید» در سازمان می تواند موارد ذیل باشد

۱. بازنگری و ارزیابی مستمر پروژه‌ها و دارایی‌ها از منظر توجیه اقتصادی،

 ۲.آمادگی داشتن جهت تصمیم‌گیری جسورانه مبنی بر توقف پروژه‌های ناموفق یا کنار گذاشتن دارایی‌های بلااستفاده،

 ۳.اولویت‌بندی منابع بر پروژه‌ها و فعالیت‌هایی که بیشترین ارزش را برای سازمان ایجاد می‌کنند

۴. تشویق به گزارش‌دهی واقعی در مورد وضعیت پروژه‌ها و ایجاد فضایی که در آن پذیرش اشتباهات و اصلاح مسیر، امری طبیعی تلقی شود.